Laten we eerlijk zijn. Het afschaffen van gratis openbaar vervoer voor AOW-gerechtigden levert Rotterdam op papier miljoenen op. Volgens de ramingen kan het verschil met voortzetting van de huidige regeling oplopen tot € 9 miljoen per jaar. Maar hoeveel de gemeente werkelijk bespaart, is nog altijd onduidelijk.

Want een deel van de rekening verschuift. Naar de RET, die reizigers en inkomsten kan verliezen, terwijl trams, metro's en bussen gewoon blijven rijden. En naar het doelgroepenvervoer, waar mogelijk meer ouderen gebruik van gaan maken. Opmerkelijk genoeg is Rotterdam zelf voor 99% aandeelhouder van de RET.

Maar het meest verbazingwekkende is dat het college de gevolgen voor eenzaamheid, gezondheid, toegang tot zorg en maatschappelijke ondersteuning niet afzonderlijk heeft onderzocht.

We weten dus wat we denken te besparen, maar niet wat we daarvoor als samenleving moeten inleveren.

Want achter die miljoenen gaan mensen schuil. Ouderen voor wie een tramritje naar de markt, een kop koffie bij een vriendin of een bezoek aan de kleinkinderen geen luxe is, maar een stukje levensgeluk. Een reden om de deur uit te gaan. Om anderen te ontmoeten. Om erbij te blijven horen.

Wat gebeurt er wanneer die vanzelfsprekendheid verdwijnt? Wanneer mensen vaker thuisblijven omdat iedere reis geld kost? Wanneer de wereld langzaam kleiner wordt en de dagen stiller?

Eenzaamheid is niet alleen verdrietig. Langdurige eenzaamheid kan mensen ook ziek maken. Met meer zorg, meer ondersteuning en uiteindelijk een rekening die we met elkaar betalen.

We boeken de besparing vandaag in. De maatschappelijke rekening komt misschien pas jaren later.

Maar er is nog een prijs die we dreigen te vergeten. Die van het vertrouwen in de politiek.

Want wat doet het met mensen wanneer zij steeds opnieuw iets moeten inleveren? Wanneer voorzieningen verdwijnen die hun leven juist een beetje gemakkelijker en aangenamer maken? Wanneer zij het gevoel krijgen dat de overheid wel weet wat ze kosten, maar nauwelijks ziet wat ze nodig hebben?

Dan groeit niet alleen de ergernis. Dan groeit ook de afstand tussen inwoners en hun bestuur.

In Rotterdam is dat extra zorgelijk, met de laagste verkiezingsopkomst van Nederland. Bijna zes op de tien kiesgerechtigden bleven bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen thuis. Dat zou ons als politiek toch diep moeten raken.

Want wat gebeurt er met een samenleving waarin steeds meer mensen het gevoel hebben dat hun stem er niet meer toe doet? Waar teleurstelling omslaat in onverschilligheid, onverschilligheid in wantrouwen en wantrouwen uiteindelijk in boosheid?

Vertrouwen verdwijnt niet door één besluit. Het slijt langzaam, iedere keer wanneer mensen zich niet gehoord, niet gezien of simpelweg in de steek gelaten voelen.

Natuurlijk moet een gemeentebestuur financiële keuzes maken. Natuurlijk kan niet alles gratis blijven. Maar waarom lijken het zo vaak dezelfde mensen die iets moeten inleveren? Mensen voor wie een paar euro het verschil kan betekenen tussen thuisblijven en meedoen?

Besturen gaat toch niet alleen over geld? Het gaat over mensen. Over hun waardigheid, hun zelfstandigheid, hun vrijheid om mee te blijven doen. Over een stad waarin we naar elkaar omkijken en niemand ongemerkt achter de voordeur verdwijnt.

Want een gemeente kan financieel rijker worden, terwijl haar samenleving armer wordt.

En dat moeten we toch niet willen.

Besturen is keuzes maken die soms pijn doen. Maar niet altijd bij dezelfde mensen. En zeker niet alleen aan de onderkant van onze samenleving.

Ellen Verkoelen, voormalig gemeenteraadslid Rotterdam (2018–2026)