De gemeente Rotterdam heeft niet altijd zicht op kwetsbare inwoners die zorg krijgen vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) en tegelijkertijd te maken hebben met problemen rond hun woning. Wethouder René Segers-Hoogendoorn (Zorg, Welzijn en Sociale Basis) noemt dat "onwenselijk" en wil hierover in gesprek met de minister en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ).

De wethouder schrijft dat aan de gemeenteraad naar aanleiding van vragen over schimmelwoningen bij zorgaanbieders. De kwestie draait onder meer om bewoners die verbleven bij zorgaanbieder Firmitas aan de Rochussenstraat. De zaak kwam eerder dit jaar op de politieke agenda na berichtgeving over een moeder met drie kinderen die volgens een columniste jarenlang in een studio met schimmel verbleef. Leefbaar Rotterdam stelde daar in maart vragen over.

Segers-Hoogendoorn zegt inmiddels met getroffen personen te hebben gesproken. Ook heeft hij naar aanleiding van hun "zeer zorgelijke situatie" gesproken met de inspecteur-generaal van de IGJ.

Volgens de wethouder heeft de kwestie duidelijk gemaakt dat mensen met een zorgbehoefte uit beeld van de gemeente kunnen verdwijnen als hun zorg niet door de gemeente wordt verstrekt. Bij klachten over Wlz-zorg is in beginsel niet de gemeente, maar het zorgkantoor verantwoordelijk. Signalen over dergelijke zorg kunnen ook worden gemeld bij het Landelijk Meldpunt Zorg van de IGJ.

Een apart gemeentelijk meldpunt komt er daarom niet. De IGJ is volgens de wethouder bevoegd om toezicht te houden op deze zorg. Een gemeentelijk meldpunt zou daardoor slechts als "doorgeefluik" fungeren en volgens hem voor vertraging zorgen.

Gemeente gaat pand niet huren

De gemeente heeft daarnaast besloten het pand aan de Rochussenstraat 221-223 niet te huren voor de opvang van doelgroepen. Na een "zorgvuldige juridische, financiële en operationele afweging" zijn de gesprekken met de verhuurder beëindigd. Verder onderzoek naar het pand vindt de gemeente daarom niet noodzakelijk.

Het pand werd in 2017 getransformeerd van een voormalig kantoorgebouw naar woningen, blijkt uit een destijds ingediende aanvraag voor een omgevingsvergunning.

De gemeenteraad sprak op 2 september opnieuw over de kwestie. Eerder waren schriftelijke vragen over de schimmelwoningen geagendeerd voor de commissies Bouwen en Wonen en Zorg en Cultuur.

Segers-Hoogendoorn zegt niet te kunnen uitsluiten dat meer mensen onder vergelijkbare omstandigheden leven. Vooral situaties waarin iemand met een persoonsgebonden budget of Wlz- of Wmo-ondersteuning zorg krijgt van een aanbieder die tegelijkertijd verhuurder is, noemt het college kwetsbaar.

Door de woningnood zijn mensen volgens de wethouder vaak blij dat ze überhaupt een woning hebben. Als de zorg of begeleiding tekortschiet, kunnen bewoners terughoudend zijn om daarover te klagen uit angst ook hun woning kwijt te raken.

Op de vraag of het college kan garanderen dat niemand een ongezonde woning hoeft te accepteren uit angst opvang of ondersteuning te verliezen, antwoordt Segers-Hoogendoorn: "Nee dat kan het college helaas niet."

Geen zwarte lijst voor verhuurders

Leefbaar Rotterdam opperde ook om verhuurders met problematische panden op een zwarte lijst te plaatsen, zodat de gemeente daar niet langer van huurt. Het college ziet daarvoor geen grondslag. Bovendien kunnen verhuurders en zorgorganisaties volgens de wethouder verschillende rechtspersonen gebruiken, zoals holdings, werkmaatschappijen en vastgoed-bv's.

Ook kwamen de financiële constructies rond Firmitas aan bod. Volgens de gemeente worden bij zorgaanbieders in algemene zin openbare jaarrekeningen en informatie van de Kamer van Koophandel bekeken. In het geval van Firmitas was er destijds op basis van die informatie geen aanleiding voor diepgravender onderzoek naar gelieerde rechtspersonen en vastgoedtransacties.

Via accountantscontroles en gemeentelijke steekproeven wordt gecontroleerd of gedeclareerde Wmo-ondersteuning daadwerkelijk is geleverd. Transacties van zorgaanbieders naar gelieerde bv's vallen volgens de wethouder niet onder die inhoudelijke toets.

Het college ziet vooralsnog geen reden om de eisen voor governance en financiële transparantie in toekomstige Wmo-contracten verder aan te scherpen. Volgens Segers-Hoogendoorn bevat het huidige programma van eisen daarvoor al voldoende voorwaarden.

De gemeente houdt bij Wmo-ondersteuning onder meer toezicht via de afdeling Toezicht Wmo van de GGD Rotterdam-Rijnmond. Ook worden steekproeven uitgevoerd, cliënttevredenheidsonderzoeken gehouden en locaties door contractmanagers bezocht. Bij signalen kan nader onderzoek volgen.

Voor zorg vanuit de Wlz ligt de verantwoordelijkheid elders. Juist die scheiding kan ertoe leiden dat kwetsbare Rotterdammers bij de gemeente uit beeld raken. Over dat probleem wil Segers-Hoogendoorn verder praten met de minister en de IGJ.