Onder het motto 'Laat je niet interneppen' start maandag een campagne om mensen te wijzen op de gevaren van online-misleiding en - oplichting. Denk altijd drie tellen na voordat je klikt, reageert of betaalt, is de gedachte. En als je twijfelt, klik dan weg.

De campagne is een initiatief van de ministeries van Justitie en Veiligheid en Binnenlandse Zaken. Uit een onderzoek dat zij hebben laten doen, blijkt dat de meeste volwassen Nederlanders (94 procent) wel eens twijfelen aan de betrouwbaarheid van een link, advertentie of bericht. Toch klikken ze erop, met soms nare gevolgen.

"Twee op de drie Nederlanders krijgen jaarlijks te maken met een poging tot cybercrime, 2,4 miljoen mensen worden slachtoffer. Vaak doen criminelen zich voor als een bekende of betrouwbare afzender, zoals een pakketdienst, een bank of de overheid. Ze zetten je onder druk om snel te betalen, reageren of gegevens te delen", aldus de ministeries. Vier op de tien ondervraagden hebben wel eens spijt van een klik, bijvoorbeeld bij aanbiedingen die te mooi lijken om waar te zijn of bij een verzoek om iets direct te betalen.

"Online-criminelen weten precies hoe ze je zo onder druk kunnen zetten dat je de twijfels die je hebt negeert", zegt minister David van Weel (Justitie en Veiligheid). "Daarbij gebruiken ze de nieuwste technologie. Met AI en gegevens uit datalekken maken ze berichten die nauwelijks van echt te onderscheiden zijn. Als overheid zetten we ons hard in om dit tegen te gaan. Voor jezelf biedt het moment van twijfel de beste bescherming."

Politiespecialist Aad Lensen voegt toe: "Het kan echt iedereen overkomen, vooral op momenten waarop je gehaast of afgeleid bent. Geef jezelf daarom altijd drie tellen, voordat je klikt, reageert of betaalt."

Afgelopen dagen zijn er veel meldingen geweest van een phishing-actie via WhatsApp. Mensen krijgen een appje van een bekende, die daarin lijkt te vragen om steun voor het meisje Eliška dat een gratis dansles kan winnen, met daarbij een link. Wie daarop klikt, stuurt zonder het te weten alle contacten in het eigen netwerk ook zo'n appje. Het op deze manier overnemen van iemands WhatsApp wordt 'ghost pairing' genoemd. De oplichters krijgen zo toegang tot alle app-gesprekken van de gebruiker. De beste oplossing is om alle gekoppelde apparaten te ontkoppelen.