Een overwinning kan verdiend zijn zonder dat een ploeg het meeste balbezit had. En andersom kan een elftal negentig minuten lang aanvallen en toch met lege handen staan. Juist dat maakt voetbal voor supporters van Feyenoord, Sparta Rotterdam en Excelsior zo boeiend. Tegelijkertijd krijgen fans steeds meer cijfers tot hun beschikking om een wedstrijd achteraf te beoordelen. Naast uitslagen en doelpunten zijn er statistieken over schoten, verwachte doelpunten en de manier waarop teams hun kansen creëren.
Een koppositie vertelt niet het hele verhaal
Feyenoord pakte op 10 oktober de koppositie in de Eredivisie door AZ in De Kuip met 2-0 te verslaan. Daarmee stonden de Rotterdammers na de wedstrijd bovenaan, maar voor supporters was vooral de manier waarop de overwinning tot stand kwam interessant. Dagblad010 berichtte over de overwinning van Feyenoord op AZ en de rol van de Rotterdamse aanval. Achter zo'n wedstrijd gaat een reeks gegevens schuil die verder gaat dan het scorebord: waar kwamen de schoten vandaan, hoeveel ruimte kreeg de tegenstander en wanneer kantelde het spelbeeld?
Een bekend begrip in moderne voetbalanalyses is expected goals, meestal afgekort tot xG. Daarmee wordt op basis van kenmerken van doelpogingen geschat hoe groot de kans is dat een schot een doelpunt wordt. Een inzet van dichtbij krijgt doorgaans een hogere waarde dan een afstandsschot vanuit een lastige hoek. Toch blijft het een model en geen voorspelling van wat er daadwerkelijk moet gebeuren. Een doelman kan uitzonderlijk redden en een aanvaller kan een grote kans missen. Daarom gebruiken analisten xG vooral om meerdere wedstrijden in perspectief te plaatsen.
Van wedstrijddata naar quoteringen
Dezelfde statistieken worden ook gebruikt door bedrijven die sportweddenschappen aanbieden. Wie informatie zoekt over wedden op de Eredivisie, vindt bij Circus bijvoorbeeld een wedstrijdkalender met quoteringen. Zulke getallen geven weer hoe een aanbieder de kans op een uitkomst inschat, inclusief een commerciële marge. Dat is wezenlijk anders dan de neutrale registratie van een uitslag of het aantal schoten op doel. Een lage quotering is geen garantie dat een favoriet wint, net zoals een sterke reeks een volgende overwinning niet afdwingt.
Voor Rotterdamse supporters blijft vooral de onderlinge vergelijking interessant. Feyenoord en Sparta hebben ieder hun eigen speelstijl, selectie en verwachtingen. Bij een wedstrijd tegen een directe concurrent kan een punt heel anders worden beleefd dan bij een duel tegen een laaggeplaatste club. Tabellen en vormreeksen helpen om die context te begrijpen, maar houden geen rekening met iedere onverwachte gebeurtenis tijdens negentig minuten voetbal.
Cijfers maken het gesprek rijker
De grootste waarde van voetbalstatistieken zit misschien wel in de gesprekken die ze opleveren. Supporters kunnen beter onderbouwen waarom een ploeg kansen liet liggen, waar een middenveld tekortschiet of welke speler juist onderschat wordt. Tegelijkertijd moet er ruimte blijven voor wat niet meetbaar is: sfeer, vertrouwen en een moment van individuele klasse. Dat maakt het volgen van Rotterdamse clubs aantrekkelijk. De cijfers geven houvast, maar op het veld wordt bepaald wie de punten daadwerkelijk mee naar huis neemt. Ook het wedstrijdprogramma speelt daarbij mee. Een drukke periode met Europese wedstrijden kan gevolgen hebben voor de belasting van spelers, terwijl een andere opstelling weer nieuwe verhoudingen op het veld oplevert. Daarom loont het om cijfers niet los te zien van de wedstrijdkalender.