Nederland staat zevende op de UEFA-coëfficiëntenranglijst. Klinkt prima, maar de kloof met de top zes groeit elk jaar een stukje. Niet omdat Nederlandse clubs slechter zijn geworden, maar omdat de financiering in het Europese topvoetbal zo scheef is gegroeid dat je zonder Champions League-deelname automatisch terrein verliest. Dit seizoen zag Feyenoord dat van dichtbij: de club viel in de voorronde af tegen Fenerbahçe en belandde in de Europa League, waar het evenmin de groepsfase overleefde. PSV en Ajax zitten wel in het miljoenenbal. Het verschil in wat dat oplevert is enorm.
Wat levert Champions League-deelname op?
Laten we bij de kern beginnen: geld. Elke club die de competitiefase van de Champions League haalt, ontvangt een gegarandeerd startbedrag van 18,62 miljoen euro. Daar komen premies bovenop van 2,1 miljoen per overwinning en 700.000 euro per gelijkspel. Wie de knock-outfase bereikt, telt daar nog eens miljoenen bij op: elf miljoen voor de achtste finales, twaalf en een half voor de kwartfinales, en zo verder richting de finale. De winnaar van het toernooi kan in totaal richting de 100 miljoen euro gaan, afhankelijk van tv-inkomsten en coëfficiëntpositie.
Maar het gaat niet alleen om de cheques. Champions League-deelname maakt een club aantrekkelijker voor spelers, sponsors en tv-kijkers. Een speler die kan kiezen tussen twee clubs uit dezelfde competitie kiest in de regel voor de club die Champions League speelt. Sponsors betalen meer voor zichtbaarheid op het hoogste podium. Het is een vliegwiel: succes in Europa trekt geld aan, dat geld maakt het makkelijker om succes vast te houden.
Waarom het verschil met de Europa League zo groot is
Dit seizoen verdeelt de UEFA in totaal bijna 2,5 miljard euro onder Champions League-deelnemers. De Europa League? 565 miljoen. De Conference League? 285 miljoen. Dat is een factor vier verschil tussen de Champions League en de Europa League. Voor een Nederlandse club betekent dat concreet: PSV vangt dit seizoen tientallen miljoenen op aan CL-inkomsten, terwijl het dit seizoen tobbende Feyenoord het met een fractie daarvan moest doen in de Europa League. En Feyenoord viel daar ook nog eens vroeg uit.
Het gaat trouwens niet alleen om het prijzengeld zelf. De UEFA heeft een zogeheten value pillar ingevoerd, een verdeelsleutel van ruim 850 miljoen euro die gekoppeld is aan tv-marktwaarde en de vijf- en tienjarige coëfficiënt van clubs. Clubs uit landen met grote tv-markten en sterke historische prestaties krijgen daar het meest van. Voor een club als PSV of Ajax is dat een mooie aanvulling. Voor clubs uit kleinere competities is het een nauwelijks te overbruggen achterstand, iets wat ook zichtbaar wordt in de onderliggende cijfers rond Europese prestaties en financiële verhoudingen, zoals die ook bij Vbet naar voren komen.
Wat betekent dit voor clubs als Feyenoord?
Neem het seizoen van Feyenoord als voorbeeld. De club startte in de derde voorronde van de Champions League, won thuis met 2-1 van Fenerbahçe, maar ging in Istanbul met 5-2 onderuit. Daarmee was de Champions League-droom al in augustus voorbij. Feyenoord stroomde door naar de Europa League, maar overleefde ook daar de groepsfase niet. Dat heeft directe financiële gevolgen: het verschil tussen wel en niet de CL-groepsfase halen kan voor een club als Feyenoord oplopen tot dertig, veertig miljoen euro. Dat is geld dat je niet kunt investeren in de selectie, in contractverlengingen, in het vasthouden van je beste spelers.
En daar zit de angel. Een club die de Champions League mist, heeft minder geld om zich te versterken, waardoor de kans op kwalificatie het seizoen erna opnieuw kleiner wordt. Het is een cirkel die lastig te doorbreken is, zeker in een competitie waar PSV structureel over een groter budget beschikt en Ajax daarnaast over meer financiële slagkracht beschikt om in de selectie te investeren.
Hoe belangrijk zijn prestaties op lange termijn?
Alles draait uiteindelijk om de UEFA-coëfficiënt. Die ranglijst bepaalt hoeveel Europese tickets een land krijgt en in welke voorronde clubs instromen. Nederland staat nu zevende, maar de marge met nummer acht België is niet heel groot. Elk seizoen waarin Nederlandse clubs vroeg uitvallen in Europa (zoals Feyenoord dit jaar) vreet aan die positie. En als je zakt op de coëfficiëntenlijst, krijg je minder startplaatsen, waardoor je weer minder punten pakt, waardoor je weer zakt. Herkenbaar patroon.
Voor Feyenoord betekent dat concreet dat één misgelopen Champions League-campagne niet alleen invloed heeft op één seizoen, maar ook op de jaren daarna. De prestaties van PSV en Ajax in de Champions League zijn daarom niet alleen voor die clubs zelf van belang. Ze tellen mee voor het hele Nederlandse voetbal. Elke overwinning, elk gelijkspel, elke ronde die een Nederlandse club verder komt, helpt om die zevende plek te behouden, of misschien ooit weer de zesde plek te heroveren. Het is een gezamenlijk belang dat verder reikt dan clubrivaliteit.
Waarom Champions League-deelname geen luxe maar noodzaak is
Champions League-deelname is voor Nederlandse clubs geen luxe maar een noodzaak. Het financiële gat met de Europese top groeit elk jaar, en de enige manier om bij te blijven is regelmatig aan tafel te zitten bij het miljoenenbal. Feyenoord voelde dit seizoen wat het betekent om dat ticket te missen. Voor een club die sportief stappen wil blijven zetten en financieel wil aanhaken, is het verschil tussen wel of geen Champions League-voetbal simpelweg te groot geworden. Voor het Nederlandse clubvoetbal is het essentieel dat er elk seizoen minstens één, liefst twee clubs in de Champions League staan. Niet als doel op zich, maar als voorwaarde om de rest mogelijk te maken.